Flach Amgueddfa yn Nhrawsfynydd

Mae Storiel wedi bod yn cydweithio gyda Gwasanaeth Archifau Cyngor Gwynedd, staff Yr Ysgwrn, Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri a Chlwb Ffermwyr Ifanc Prysor ac EdenTrawsfynydd a Chaffi Prysor i greu fflach-amgueddfa yn Nhrawsfynydd dros yr haf ac rydan gwahodd y cyhoedd i hel atgofion.

Mae’r arddangosfa sydd i’w weld yn Nhrawsfynydd tan 30 Awst yn canolbwyntio ar gymunedau ffermio clos Gwynedd ble roedd ffermydd unwaith yn fwrlwm o weithgaredd gydag amrywiaeth o offer, traddodiadau a sgiliau. Daeth teuluoedd a chymdogion ynghyd flwyddyn ar ôl blwyddyn i helpu ei gilydd i gneifio a chynaeafu. Cynhelir y fflach amgueddfa hon yng Nghaffi Prysor ar lan llyn Trawsfynydd a bydd yn rhedeg tan ddiwedd Awst.

Yn rhan o’r arddangosfa hefyd fydd llyfr atgofion er mwyn annog pobl i gofnodi straeon, atgofion a gwybodaeth o’r gorffennol fydd yn ychwanegu cyffyrddiadau personol at yr arddangosfa ac yn gofnod hanesyddol ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Unwaith y bydd yr arddangosfa wedi dod i ben bydd yr holl eitemau a chreiriau yn dychwelyd i Storiel fel rhan o arddangosfa helaethach ‘Ar Faes a Bryn’ a gynhelir rhwng 10 Medi a 29 Hydref, 2016.

Gellir ymweld a’r fflach amgueddfa rhwng 8yb a 4yp 7 diwrnod yr wythnos. Am wybodaeth bellach cysylltwch â Storiel 01248 353 368 /storiel@gwynedd.llyw.cymru neu Gaffi Prysor 01766 540 780.Caffi Prysor, Llyn Trawsfynydd, Trawsfynydd, Gwynedd LL41 4DT

postar


Llwyddiant Arddangosfa Clwb PD Dinas Bangor

Mae’r arddangosfa Hanes Clwb Pêl droed Dinas Bangor yn chware gemau yn Ewrop wedi bod yn llwyddiant mawr. Cafwyd cefnogaeth frwd gan aelodau o Gymdeithas y Cefnogwyr ac mi roddwyd llawer o greiriau a rhaglenni gemau ar fenthyg.  Daeth Iorys Griffith draw i ymweld â’r arddangosfa, Iorys oedd yr unig aelod o’r tîm a chwaraeodd yn y gemau enwog yn erbyn Naples yn 1962 a oedd yn ‘hogyn lleol’.  Roedd rhan o’r arddangosfa yn dangos ffilm o gyfweliad teledu gyda’i dad ar Stryd Fawr Bangor.

Hoffwn ddiolch i bawb am fenthyg creiriau/rhaglenni, rhannu gwybodaeth a chefnogi’r arddangosfa, ac mae sôn yn barod am gynnal arddangosfa eto cyn bo hir yn adlewyrchu agwedd arall o hanes y Clwb- Edrychwn ymlaen!

Iorys Griffith a'i gefnder John Ogwen Iorys Griffith and his cousin John Ogwen

Iorys Griffith a’i gefnder John Ogwen
Iorys Griffith and his cousin John Ogwen

postarDSC_0074


Panel Ieuenctid

Mae Storiel yn chwilio am bobl ifanc brwd sydd gyda diddordeb mewn hanes a threftadaeth leol a’r byd celf i ymuno yn ein Panel Ieuenctid. Bydd cyfle i ddysgu mwy am waith yr Amgueddfa ag Oriel, cymryd rhan mewn arddangosfeydd ag ymweld â sefydliadau tebyg.  Cysylltwch gyda Megan yn Storiel am fwy o wybodaeth. storiel@gwynedd.gov.uk 01248353368taflen gwyb


Ymweliad a Maes G

Cawsom fore gwych wedi’i drefnu ar y cyd gyda Hunaniaith yn Eglwys y Groes, Maesgeirchen. Roedden ni wedi derbyn albwm o lyniau o gan aelod o deulu’r Wallis, sef yr un teulu a oedd yn berchen ar y siop enwog ‘Wallis Bros’ ar y Stryd Fawr Bangor ers talwm. Pleser pur oedd gwrando ar hanesion aelodau o’r gymuned yn sôn am yr siopau yn y ddinas gyda’r atgofion yn llifo yn ol dros baned a bisgedan. Cafwyd amryw o straeon digri; soniodd un fel yr oedd ei thad, yn flynyddol yn aros ar ei draed trwy’r nos i gadw lle mewn ciw sêl, er mwyn i’w mham ddod i flaen y ciw am 6 o’r gloch y bore canlynol i sicrhau y pris gorau am ddillad gwelu ‘flannelette’! Soniodd amryw eu bod yn edrych ymlaen i ymweld â Storiel yn y Flwyddyn Newydd ag fe edrychwyn ymlaen i’ch croesawu.

wallisllun gwenllianGrwp Panad a Moidyr


Diwrnod Democratiaeth

Diwrnod Democratiaeth

Oes gan bobl ifanc ddiddordeb mewn gwleidyddiaeth? Yn etholiad yn 2015, 43% o bobl ifanc wnaeth fwrw eu  pleidlais, sef llai na hanner o’i gymharu â phobl 65+. Daeth disgyblion Blwyddyn 10 a 11 TGAU Hanes a’r Gyfraith, Ysgol y Moelwyn  i gymryd rhan mewn ‘Diwrnod Democratiaeth’  yn Amgueddfa Lloyd George.

A fyddai clywed am hanes y ‘Dewin Cymraeg’, sef yr unig Gymro i gael ei ethol yn Brif Weinidog Prydain yn llwyddo i danio diddordeb y disgyblion mewn gwleidyddiaeth? Cafodd y disgyblion gyfle i ddysgu am lwyddiannau gwleidyddol Lloyd George a gweld rhai o’r arteffactau sydd yng nghasgliad yr Amgueddfa gan gynnwys ei gopi drafft personol o Gytundeb Heddwch Versailles.

Cynhaliwyd ffug etholiad yn y theatr gyda’r disgyblion yn rhannu i ffurfio  chwe phlaid. Roedd yn rhaid i bob plaid gyflwyno ei maniffesto. Mae angen dewrder i gymryd rhan mewn  hustyngau yn enwedig os mai eich cyd ddisgyblion yw’r etholwyr. Fe wnaeth y chwe phlaid gyflwyno maniffestos gwych gyda rhai yn  llwyddo i fynd i ysbryd areithiau Lloyd George!

Diwrnod gwych o wleidydda yng nghwmni pobl ifanc ysbrydoledig.

Trefnwyd y diwrnod gan Storiel – Amgueddfa ac Oriel Gwynedd fel rhan o’i phrosiectau lloeren mewn partneriaeth â Swyddogion Addysg Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Gwasanaeth Archifau ac Amgueddfeydd Cyngor Gwynedd.

Plaid Drws  - Enillwyr yr etholiad yng nghwmn Lloyd George

Plaid Drws – Enillwyr yr etholiad yng nghwmni Lloyd George


Prosiect Hanes Llafar y Ffermwyr Ifanc

Pleser pur oedd gwrando ar recordiadau Hanes Llafar wnaed gan glybiau Ffermwyr Ifanc Godre’r Eifl a Prysor ac Eden yn ddiweddar.   Mae casgliad mawr o greiriau amaethyddol yn Amgueddfa Gwynedd, a gasglwyd yn y cyfnod pan oedd gwir deimlad bod rhaid cofnodi’r ‘hen ffordd Gymreig o fyw’ cyn iddo ddiflannu.  Diolch i’r drefn dydi’r traddodiad amaethyddol heb ddiflannu yng Ngwynedd,  serch hynny mae nifer o’r hen ddulliau a’r hen arferion cymdeithasol wedi diflannu.  Ceir dinc o dristwch hynny yn rhai o’r cyfweliadau, sonnir am hwyl diwrnod cneifio gynt yn ardal y Parc – “Hefo’r gwella roeddan nhw’n cael sgwrs a hwyl ond unwaith ddoth y peirianna swnllyd oedan nhw wedi rhoi taw.”  Mor braf felly yw clywed lleisiau ifanc yn dangos diddordeb ac yn holi’r genhedlaeth hŷn gan roi gobaith mai addasu i’r byd modern y mae’r traddodiadau amaethyddol nid diflannu am byth.

Mae rhai o’r atgofion yma wedi eu cynnwys mewn arddangosfa yn Oriel Pendeitsh dros yr haf yn ogystal â lluniau o Archifdy Gwynedd a chreiriau o gasgliad Amgueddfa Gwynedd.  Ond megis dechrau mae’r gwaith o gasglu atgofion ac os oes gan unrhyw un ddiddordeb bod yn rhan o’r prosiect buasem wrth ein boddau yn clywed gennych.


Napoleon is amzed by the exhibition

Mae Napoleon yn Meddiannu Amgueddfa Gwynedd

Napoleon yn rhyfeddu gyda'r arddangosfa

Napoleon yn rhyfeddu gyda’r arddangosfa

Dach chi’n gwybod pam na wnaeth Napoleon ymosod ar Sir Fôn ddau gan mlynedd yn ôl?
Meddiannwyd yr Amgueddfa gan Napoleon ei hun nos Wener, a chafwyd ateb i’r cwestiwn – roedd wedi blino’n lân ar ôl ei ymgais i feddiannu Rwsia! Dyma un ‘ffaith’ a ddatgelwyd mewn noson hwyliog a drefnwyd i gyd fynd a Gŵyl Amgueddfeydd yn y Nos. Roedd yr actor Iwan Charles yn ei rôl fel Napoleon yn cynnig gwedd newydd ar arddangosfa ‘Catalogio a phleserau eraill’ gan Emma Hobbins gan ymhyfrydu yn y sylw a roddwyd iddo ef a’i wraig Josephine yn y llyfrau.
Fe ddangosodd yr hen Napoleon awydd i ail afael yn ei freuddwyd o gipio Ynys Môn ond wedi iddo gael ei hysbysu o ddatblygiadau’r byd milwrol dros y ddau gan mlynedd diwethaf, penderfynodd y byddai’n well iddo anghofio am Ynys Môn – roedd y syniad o ymladd ag adar wedi ei gwneud o fetel yn ormod iddo a phenderfynodd ffarwelio gyda Bangor a’r cyffuniau yn heddychlon.
Yn ystod y noson cafwyd cyfle i – wrando ar sgwrs gan Bob Morris ar fywyd Napoleon a gogledd Cymru yng nghyfnod Napoleon; sesiwn trin a thrafod creiriau efo’r Swyddog Casgliadau a dysgu mwy am y broses o gatalogio gyda Emma Hobbins.


Casgliad Gwenllian Williams

Noson Rhannu Hanesion Ras yr Wyddfa

Braf iawn oedd clywed bwrlwm yr atgofion yn y Mynydd Gwefru nos Iau’r 19eg o Fawrth.  Wedi tipyn o sylw yn y wasg daeth criw bach da draw i ddangos memrobilia ac i rannu eu hatgofion o’r ras ar hyd y blynyddoedd fel rhedwyr ac fel cynulleidfa!  Clywsom hanes y cwpl sydd yn byw yn y pentref ac sydd wedi ffilmio’r ras o’r ardd gefn ar hyd y blynyddoedd, hanes Gareth Dobson yn torri ei ddaint yn fyw ar S4C y flwyddyn gyntaf i’r ras cael ei ddarlledu, a stori Malcolm Jones sydd wedi rhedeg pob ras ers y cychwyn,  heb sôn am yr holl atgofion o redeg Ras y Plant ers talwm a’r tlysau a enillwyd am wneud hynny.  Bydd detholiad o’r memrobilia a’r lluniau yn rhan o arddangosfa yn y Mynydd Gwefru dros yr haf.

Casgliad Gwenllian Williams

Casgliad Gwenllian Williams


Dathlu Noson Tân Gwyllt fel ers talwm!

Clwb Ieuenctid Llanberis yn dweud hanes Craig Magnelau

Roeddwn wedi clywed sôn am yr arfer difyr o greu patrwm o dyllau a sianeli yn y graig, eu llenwi a phowdwr gwn a’u tanio i greu sioe tân gwyllt o fath.  Felly pan ddechreuais drafod prosiect posib gyda chriw Clwb Ieuenctid Llanberis, rhywbeth i gyd fynd â noson tân gwyllt y pentref, Craig Magnelau oedd y pwnc perffaith.  Mi aethant ati i recordio cyfweliadau gyda Ken Jones o’r pentref a fu’n rhan o griw a fu’n chwilio am olion y Graig Magnelau, a Peredur Hughes sydd yn gweithio yn yr Amgueddfa Lechi ac sydd yn dipyn o arbenigwr arnynt.  Rhoddwyd y cyfweliadau yma ynghyd â lluniau o’r archif a lluniau modern o olion y Graig Magnelau at ei gilydd i greu Stori Ddigidol yn dweud yr hanes.  Daeth un o’r criw o hyd i un wrth gerdded drwy’r chwarel a llwyddodd i dynnu llun – mae’n debyg y bydd pawb yn chwilio amdanynt ar hyd y lle rŵan!  Gallwch weld y ffilm ar YouTube - ewch draw am sbêc

Olion Craig Fagnelau ger Castell Dolbadarn

Olion Craig Fagnelau ger Castell Dolbadarn


Clwb ar ôl Ysgol, Ysgol y Faenol.

Bu staff yr Amgueddfa yn cynnal gweithgaredd gyda rhieni a phlant Ysgol y Faenol mewn sesiwn a drefnwyd gan ‘Hunaniaeth’. Mae’r grŵp wedi bod yn cyfarfod ar ôl ysgol ers rhai wythnosau bellach. Y prif fwriad yw bod pawb yn cael hwyl ac yn sgil hynny ei fod yn gyfle i bobl ddefnyddio’r Gymraeg fwy fwy yn eu bywydau bob dydd.

Yr Wyddor Ogam oedd thema’r gweithgaredd gan yr Amgueddfa. Roedd y tebygrwydd rhwng yr wyddor Gymraeg yn amlwg yn syth gyda’r llythrennau ‘ch’; ‘ff’; ac ‘ll’ yn cael eu hyngan gydag arddeliad! Y dasg oedd ysgrifennu eu henwau gan ddefnyddio’r wyddor Ogam. Buan iawn y gwnaeth hyn dynnu sylw at y gwahaniaethau rhwng yr wyddor Ogam a’r wyddor  Saesneg. Roedd Katy yn cael trafferth gan nad oedd ‘k’ yn rhan o’r wyddor Ogam. Ond pwy fase’n meddwl bod yna broblem i ysgrifennu’r  cyfenw eiconig o Gymreig ‘Jones’. Tydi’r llythyren ‘j’ ddim yn yr wyddor Ogam (na’r Gymraeg tan yn gymharol ddiweddar). Fe gafwyd trafodaeth ddifyr ynglŷn â’r broblem ymysg yr oedolion. Wrth gwrs roedd y plant yn rhy brysur yn creu!

Diolch i Ysgol  Y Faenol am y croeso a diolch i staff Hunaniaith am drefnu.

Yr Wyddor Ogam Egluro Ysgol y Faenol Y Gwaith Ogam Gorffenedig


Diwrnod Meddiannu, Plant Mewn Amgueddfeydd – diolch i Criw Ysgol Tryfan

Daeth criw o Ysgol Tryfan draw heddiw i feddiannu ein Hamgueddfa a chael cyfle i wneud swyddi gwahanol aelodau o’r staff. Cafodd y criw gyfle i wneud gwaith blaen tŷ yn ogystal a gwaith tu ol i’r llenni. Fe fuon yn brysur yn cyfarch ymwelwyr; gwaith cynnal a chadw yn glanhau a chofnodi’r hinsawdd, yn ogystal a mynd trwy’r broses o dderbyn neu wrthod arteffactau’r casgliad a’u catalogio. Uchafbwynt y diwrnod oedd cael ymarfer eu sgiliau DIY a dehongli wrth iddynt ddatgymalu replica fach o’r gist gwaddol sy’n perthyn i’r casgliad. Gellid dadlau mai dyma’r dodrefnyn ‘flat – pack’ gwreiddiol! Yr her fwyaf i’r grŵp oedd rhoi’r gist yn ôl at ei gilydd. Trwy weithio fel tim, llwyddodd y criw i gyflawni’r dasg heb ormod o drafferth. Y cam nesaf oedd cofnodi’r camau a chreu cyfarwyddiadau i’w cadw gyda’r gist. Roedd gan bawb rol benodol – adeiladwyr, dyn camera, cofnodwr, dylunydd. Gyda’r gwaith ffilmio wedi ei wneud, roedd yn hawdd mynd ati rwan i lunio  set o gyfarwyddiadu. Tybed fydd y dasg o adeiladu’ gist yn haws i’n hymwelwyr wrth iddynt gael canllawiau i’w helpu? Neu ydi hi’n wir i ddeud nad oes neb byth yn cymryd sylw o gyfarwyddiadau? Amser a ddengis!

Adeiladu'r Gist / Building the Chest

Adeiladu’r Gist / Building the Chest


Stori Gwynedd